Эпĕ туса пĕтереймен ĕçсене эсир туса пĕтерĕр (И.Я. Яковлев)
Чĕмпĕр Ен чăвашĕсен хаçачĕ
1989 çулхи раштавăн 30-мĕшĕнче тухма тытăннă
 
(Паянхи поэзири лару-тăру)
 
Мĕн вăл поэзи? Паллах, ку ыйтăва никам та – поэтсем хăйсем те, вулакансем те, хаклавçăсем те – пĕр сăмахпа ăнлантарса хуравлаймĕ. Пайтах ĕмĕрсем хушши ун пирки тĕрлĕ патшалăхра çĕршер ăнлантару, палăрту, афоризм çуралса пуçтарăннă. Хăшĕсем ăна сăнарлă шухăшлав тенĕ. Теприсем çут тĕнчен курăнман пулăмĕсене ăнсăртран, чунпа туйса, пурнăç çинчен паянхи чĕлхепе сăнласа пани тенĕ. Виççĕмĕшсем çынра çĕнĕ туйăм вăратни тата сăмахсене пĕр-пĕрин хыççăн вырнаçтарса тухса вĕсен пĕлтерĕшĕсен мĕлтлетсе тăракан çутине кăтартни тесе те пăхнă. Ку хайлавăмра эпĕ пĕтĕмлетӳсем мĕн чухлĕ пулнине-пуррине çырса кăтартасшăн мар, мĕншĕн тесен этемлĕх поэзи пирки паян кунччен те пĕр касса татнă, пурне те килĕштерекен çирĕплетӳ тăвайман, тăваймасть те. Поэзи вăл арифметика мар, икке икĕ хут тăваттă тееймĕн ун пирки. Вăл ĕмĕр аталанура, шыравра, ӳсĕмре.
Апла пулсан поэт кам вăл? Хăшĕсем поэт тесе сăмахлăхра çĕнĕ мелсем-меслетсем тупса, хăй шухăшне çĕнĕ тупсăмлă туса, хайлавсен тĕшшине хăйле ăсталакан теççĕ. Теприсем поэт вăл пысăк туйăмлă, нумай пĕлӳллĕ çын тата сăмах капашне-тулашне (формине) вăйлă тимлĕх паракан маçтăр тесе шутлаççĕ. Кунпа эпĕ хам тĕпренех килĕшместĕп, пачах урăхла шутлатăп. Хамăн куç курăмне хӳтĕлесе çапла кăна калама пултаратăп: мăйăрĕ пысăк, тĕшши – хăрăк е тата ак çапла: çур çул шыв курман аялти кĕпе-йĕм çине шап-шурă шăлавар тăхăнса янă пек.
Вырăссен паллă лирикĕ А.Фет: «Поээи вăл – ултав, пĕрремĕш йĕркеренех нимĕне те пăхмасăр суйма пултаракан поэт – ниçта юрăхсăр поэт», – тенĕ. Тата «Илемлĕ произведенире тупсăм пулсан маншăн вăл произведени мар тесе çирĕплетнĕ. Пыр та калаç кун хыççăн халăхпа! Тупсăм кирлĕ мар иккен, шырав асапĕ, «интрига» тени кирлĕ, поэзи туйăмне вулаканра вăратни пĕлтерĕшлĕ. Тупсăм пулсан пурте паллă.
Ĕлĕкренех эпир çын çăкăрпа анчах пурăнаймасть тетпĕр. Эппин, çакна шута илсен поэзи чун çимĕçĕ пулса тăрать. Тĕлĕнмелле! Сĕм авалтанпах ун аталаннă кăтартăвĕ халăх хăватне палăртса тăнă! Патшалăхра поэтсем нумай пулсан, вĕсен пултарулăхĕ çӳллĕ шайра тăрсан çак çĕршывăн пурнăç пахалăхĕ те мăнаçлăн йĕркеленсе пынă!
Авалхи грексен шухăшлав пăхаттирĕ Платон патшалăха та философсем (поэтсем те çавсемех. – С.М.) ертсе пымалла тенĕ. Апла пулсан иртнĕ ĕмĕрсенче те, ĕнер те, паян та пултарулăх çыннисем питĕ хаклă (халăхăн ылтăн фончĕ) шутламалла пек, вĕсем нацин менталитетне, пĕтĕмĕшле ăс-тăн шухăшлав аталанăвне пăравус пек малалла сĕтĕреççĕ, унăн аталану барометрĕ пулса тăраççĕ. Ку ĕнентерӳллĕ, пуриншĕн те паллă пĕтĕмлетӳ хыççăн шухăшăма вĕçлесен те юрать темелле, анчах та ку тĕлте (ыратуллă шухăша) вĕçлеме мар, çĕнĕрен хăпăртланса кайса, тарăхса, тăрăшса малалла тăсма тытăнмалла пек туйăнать.
Çапла, поэзи вăл чун çимĕçĕ терĕмĕр. Питĕ шел, çак асамлă çимĕç пирĕн паянхи «менюран» тухса ӳкнĕн, вăл паян никама та кирлĕ мар япала пек туйăнать мана. Нумаях пулмасть вăл халăхшăн чи сиплĕ, чи хăватлă, чи кирлĕ япаларан халĕ пиçсе çитмен, йӳçĕ те вĕтĕ вăрман улмине çаврăнчĕ. Халăхшăн тутлă пан улмисем – телевидени кăтартакан ток-шоусем, попса-мопсасем, собчак-канделакисем , «Ан тив, калаçчăрсем»… Вăт вĕсем чăннипех те пĕрремĕш йĕркеренех нимĕне пăхмасăр суйма пултараççĕ! Халăхăн паян çăкăр пур, хырăмĕ тутă, ăна (чунĕшĕн) курăнăш пулăм (зрелище) кирлĕ. Пурне те мар, паллах, ытларахăшне.
Пĕр аслă пĕлӳллĕ, ăс-тăнĕпе аталаннă чăваш ачи мана пĕррехинче: «Поэзи çынна йăвашлатать, вăйсăрлатать, чунне çемçешкелетсе çыннăн агрессиллĕ тĕллевне çухатать», - тенĕччĕ. Çакăн хыççăн пĕр çул хушши лайăх калăпланă сăвă йĕрки мар, пĕр витĕмлĕ шухăшлă йĕрке те пуçа пырса кĕмерĕ!
Çакăн пек «поэзо-киллер» пĕр çын пулчĕ. Енчен те вĕсем вуннăн, пинĕн пулсан! Поэтсен чунĕ питĕ çивĕч туйăмлă, сисĕнчĕклĕ, вĕсем яланах чечек çуракан çеçке е пиçнĕ çырла пек. Çав çырлана курса тăрсах (хам та çиместĕп, çынна та памастăп) ун çине лач! пусса (тусанлă-пылчăклă атăпа) лапчăтасси хăш-пĕришĕн йывăр ĕçех мар иккен. Çĕр хут каланă ултав çĕрпĕрмĕшĕнче чăна тухать тет. Кунта пĕр «анчах» пур: ирнĕ çырла çитес çул пурпĕрех çĕнĕ хунав парать, унăн вăрри чылай вĕт-ха.
Çĕнĕ хунав! Эпир иртнĕ çулла тусăмпа хамăр ял çумĕнчи çырма-çатрана кайса курса çӳрерĕмĕр: ачалăх, яшлăх, аса илӳ… Киштек çырмин хĕррине çитсен (Кăнна Кушки çумĕ) эпĕ сăрт лапамне анса кайрăм. Кунта ĕлĕк çĕр çырли витререн сапнă пек нумайччĕ: çи, пух, савăн! Халĕ вара ăçта пăх – уткăшкар кĕпçи те вĕлтрен. Пĕр çырла çеçки те юлман. Çур ĕмĕр – халăха вăрçă çулĕсенче выçлăхран çăлса хăварнă, чирсенчен сипленĕ, ытарайми илемлĕ те тутлă çырлан халь тĕсĕ те, сăнĕ те çук! Ун вырăнне – вĕлтрен-куршанак. Мĕн тумалла тăван вырăнсенче каллех çырла çеçкисем хĕмленччĕр тесен? Паллах, асса кайнă çум курăкне тĕпĕ-йĕрĕпех кăкламалла, çав лаптăка çийĕнчех хăватлă им-çам сапмалла, çырла хунавне лартса çĕнĕрен пăхса ӳстермелле. Васкамалла! Кая юлсан каю шăтать. Поэзие ăнланакан çак сăмахсен пĕлтерĕшне тĕшмĕртсе илчĕ пулĕ тесе шутлатăп: сăнарлă калаçу, паллах, поэзипе тăван культура пуласлăхĕ çинчен пулчĕ.
 
: 929, Хаçат: 12 (1156), Категори: Харпaр шухaш

Комментарисем:

ApaydayJek (2018-06-18 15:03:44):
Poids est comment poupe votre sang pousse contre les parois de vos arteres lorsque votre coeur sentiment pompe le sangĕ Arteres sont les tubes qui transportent prendre offre sang loin de votre coeurĕ Chaque culture votre moelle batĔ il pompe le sang tout au long vos arteres a la flanerie de votre corpsĕ
https,ӲӲwwwĕcialisp ascherfr24ĕcomӲtada lafil-moins-cher-gu itareӲ


Albertcip (2018-09-01 08:16:48):
The prostate is an essential part of a male's reproductive systemĕ It secretes fluids that assisted in the transportation and activation of spermĕ The prostate related is located just as you're watching rectumĔ below the bladder and all around the urethraĕ When there is prostate problemĔ in most cases very uncomfortable and inconvenient for your patient as his urinary product is directly affectedĕ

The common prostate health problems are prostate infectionĔ enlarged prostate and cancer of prostateĕ



Prostate infectionĔ also called prostatitisĔ is regarded as the common prostate-related condition in men younger than 55 yrs ĕ oldĕ Infections in the men's prostate are classified into four types - acute bacterial prostatitisĔ chronic bacterial prostatitisĔ chronic abacterial prostatitis and prosttodyniaĕ

Acute bacterial prostatitis is the least common of most types of prostate infectionĕ It is brought on by bacteria located in the large intestines or urinary tractĕ Patients may go through feverĔ chillsĔ body achesĔ back pains and urination problemsĕ This condition is treated by making use of antibiotics or non-steroid anti-inflammatory drugs (NSAIDs) to ease the swellingĕ

Chronic bacterial prostatitis is a condition associated with a particular defect in the gland and the persistence presence of bacteria within the urinary tractĕ It can be a result of trauma on the urinary tract or by infections originating from other parts with the bodyĕ A patient may experience testicular painĔ small of the back pains and urination problemsĕ Although it is uncommonĔ it can be treated by removal of the prostate defect then the utilization antibiotics and NSAIDs to treat the sorenessĕ

Non-bacterial prostatitis is the reason approximately 90: of most prostatitis cases/ howeverĔ researchers have not even to determine the cause of these conditionsĕ Some researchers feel that chronic non-bacterial prostatitis occur as a consequence of unknown infectious agents while other feel that intensive exercise and heavy lifting can cause these infectionsĕ

Maintaining a Healthy Prostate

To prevent prostate diseasesĔ an appropriate weight loss program is importantĕ These are some from the actions to maintain your prostate healthyĕ

1ĕ Drink sufficient waterĕ Proper hydration is essential for general health and it'll also maintain the urinary track cleanĕ

2ĕ Some studies advise that a number of ejaculations a week will assist you to prevent cancer of prostateĕ

3ĕ Eat red meat moderatelyĕ It has been shown that consuming over four meals of beef every week will heighten the likelihood of prostate diseases and cancerĕ

4ĕ Maintain a proper diet with cerealsĔ vegetable and fruits to be sure sufficient intake of nutrients required for prostate healthĕ

The most critical measure to take to be sure a wholesome prostate is always to go for regular prostate health screeningĕ If you are forty yrs ĕ old and aboveĔ you must opt for prostate examination at least 12 monthsĕ


Aepireebionjup (2018-09-28 03:37:53):
Compression est comment dur votre sang pousse contre les parois de vos arteres lorsque votre coeur sentiment pompe le sangĕ Arteres sont les tubes qui transportent perseverent b gerer offre sang loin de votre coeurĕ Chaque culture votre moelle batĔ il pompe le sang a tous egards vos arteres a la vacances de votre corpsĕ
https,ӲӲwwwĕcialisp ascherfr24ĕcomӲcial is-canadaӲ


Aepireebionjup (2018-10-12 13:22:16):
Pression arterielle est comment robuste votre sang pousse contre les parois de vos arteres lorsque votre coeur essence pompe le sangĕ Arteres sont les tubes qui transportent perseverent b gerer offre sang loin de votre coeurĕ Chaque culture votre manque de sensibilite batĔ il pompe le sang par de vos arteres a la vacances de votre corpsĕ
https,ӲӲwwwĕcialisp ascherfr24ĕcomӲache ter-cialis-pas-cher -en-franceӲ


Çĕнĕ шухăш хуш:

► Сирĕн ят:
► Шухăш: