Эпĕ туса пĕтереймен ĕçсене эсир туса пĕтерĕр (И.Я. Яковлев)
Чĕмпĕр Ен чăвашĕсен хаçачĕ
1989 çулхи раштавăн 30-мĕшĕнче тухма тытăннă
 

Чăваш Улăпĕ

Пулнах чăвашăн та телейĕ
Çак çутă тĕнчере. Паян
Хам сăмаха çирĕплетейĕп –
Эпир талантсемпе пуян.
 
Кăнна Кушки чăвашĕ. Тăлăх
Ача ӳссессĕн, Чĕмпĕре
Килсе çитсессĕн, манăн халăх
Вăй илнĕ çакă тĕнчере.
 
Вăл чăннипех юмахри Улăп
Ĕçне пикеннĕ ачаран.
«Хам халăха эп кирлĕ пулăп!» –
Тĕв тунă Яковлев Иван.
 
Ырмасăр çутталла вăл туртнă
Хăй хыççăн пĕтĕм чăваша.
Çулне çырулăх урлă курнă,
Шыранă вырăс юлташа.
 
Полякпала та çывăхланнă,
Пĕр шухăшлă çынсем самай
Ăна асăрхаса куçланă,
Ĕçпе те пулăшнă пĕрмай.
 
Илья Ульянов – Ленин ашшĕ –
Чи çывăх тусĕ пулнă ун.

Текста малалла вулăр...

ИВАН ЯКОВЛЕВ ЧĂВАШ ХАЛĂХНЕ ПАНĂ ХАЛАЛ

АШШИЙĔН, ЫВĂЛИЙĔН, СВЯТОЙ СЫВЛĂШИЙĔН ЯЧĔПЕ!
 
Эй, тусăмсем, хамăн тăван çыннăмсем, чăвашсем! Пуринчен малтан эпĕ сире чĕнсе калатăп. Манăн чунăм пĕрмаях сирĕншĕн çунатчĕ, халь те акă манăн мĕнпур шухăшăм сирĕн çийĕре куçрĕ. Юлашки тертĕме пуринчен маларах татах сире каласа хăварас тетĕп.
Турра ĕненсе пурăнасси калама çук пысăк япала – пуринчен ытла эсир çавна хытă тытса тăрăр. Ĕненӳ этемĕн ăсне, кăмăлне çунатлăлантарса çăмăллатать, чун пурнăçне канăçлăх парать, лăплантарать* инкек-синкек, хуйхă-мĕн курнă вăхăтра чуна хăват парать* ĕçсем ăнса телейлĕ пурăннă чух ĕненӳ чуна тасатать, ăна çутатса тăрать. Турра ĕненсе пурăнсан пурнăç хытти этемшĕн хăрушă мар* Ăна ĕненсе тăмасан, çĕр çинчи пирĕн пурнăç сивĕ пулать, тĕттĕм пулать. Тĕнчене пултарнă Çӳлти Турра ĕненсе тăрăр.

Текста малалла вулăр...

Он и сегодня в борьбе

Накануне юбилея ИĕЯĕЯковлева мы попросили воспитанника Яковлевской школыĔ Чувашского народного академика АĕМĕБогатова ответить на несколько наших вопросовĕ
– Александр МихайловичĔ больше шестидесяти лет прошлоĔ как Вы окончили Ульяновское педагогическое училищеĕ С высоты сегодняшнего дня ВамĔ наверноĔ не трудно ответить на вопрос – кого воспитывала Яковлевская школа.
– Яковлевская школа воспитывала личностьĕ Мы приходили в училищеĔ не имея представления о долгеĔ совестиĔ честиĔ а покидали его духовно и нравственно закалăнныеĔ с крылатыми мечтами честно служить Родинеĕ
Недавно мне прислала письмо моя сокурсница Людмила Виноградоваĕ Она пишет, «Правда и тоĔ что мыĔ как журавлиная стаяĔ разлетелись…Разлетелись для необходимой серьезной творческой работыĕ Я думаюĔ что мы – яковлевцыĔ оправдали свое назначениеĔ достойно выполнили свой долг перед нашими УчителямиĔ имена которых остались в наших сердцах навечноĕ Долг перед Родиной выполненĔ я считаюĔ на отлично!

Текста малалла вулăр...

Яковлев çуралнă ялта чăваш гимназийĕ пулĕ

Апрелĕн 13-мĕшĕнче Теччĕ районĕнче ИĕЯĕЯковлев çуралнăранпа 170 çул çитнине паллă турĕçĕ
Патриархăмăрăн тăван çĕршывне Аслă Вĕрентекенĕмĕре пуç тайма Ульяновск облаçĕнчен те чăвашсем тухса кайрĕçĕ Çулçӳреве УОЧНКА ĕçтăвкомĕ йĕркелерĕĕ
Кăнна Кушкине Чăваш ЕнренĔ Тутарстанри тĕрлĕ районсенченĔ Хусантан та йышлă делегацисем килсе çитнĕччĕĕ Иван Яковлевăн тăван ялĕнче хăнасене хапăл кĕтсе илчĕçĕ
Тăван халăхăмăра çутта кăлараканăн ентешĕ-сем уява тĕплĕн хатĕрленнĕĕ Çак кун мĕнпур Теччĕ районĕ уяв ячĕпе сывланăн туйăнчĕĕ
ИĕЯĕ Яковлев уçнă шкул умĕнчеĔ хальхи вăхăтра унта Аслă Вĕрентекенĕмĕрĕн кун-çулĕпе тата ĕçĕ-хĕлĕпе паллаштаракан музей вырнаçнăĔ митинг иртрĕĕ Патриархăмăрăн ырă та пархатарлă кун-çулĕĔ ĕçĕ-хĕлĕĔ еткерлĕхĕ çинчен митингра Теччĕ районĕн пуçлăхĕ Рамис СафиулловĔ ЧНК президенчĕ Николай УгасловĔ Чăваш Республикинчи Халăхсен ассамблейин председателĕ Лев Кураков тата ыттисем тухса калаçрĕçĕ
Унтан ИĕЯковлев палăкĕ умне чĕрĕ чечек кăшăлĕсем хучĕçĔ музейпеĔ шкулпа паллашрĕçĕ Ăспаруçăн музейĕн паянхи ĕçĕ-хĕлĕпе ăнăçăвĕ-семĔ çĕнĕ экспонатсемĔ хыпарсем çинчен унăн директорĕ АĕАĕ Пыркин ĕненмелле каласа пачĕĕ
Шкулта ачасем юрă-ташăпа кĕтсе илчĕçĕ Хăнасем ал ĕçĕсен куравне пăхса тухрĕçĕ Таврари пилĕк ял шкул ачисемпе вĕрентӳçисем хăйсен пĕлӳ çурчĕн хăтлавне йĕркелени пахаĕ Кăнна Кушки шкулĕн чăваш чĕлхипе литературин вĕрентекенĕ АĕСĕ Байдеряков уçă урок пачĕĕ Вĕсем хăйсен мухтавлă ентешĕпе еплерех мăнаçланнине мăн-мăн аслашшĕн пултарулăхĕ-пе ĕçĕ-хĕлĕ урлă кăтартса пачĕçĕ Уявра ЧНК президенчĕ Николай Угаслов кунта тĕнче шайлă чăваш гимназийĕ уçма кăмăл пуррине пĕлтерчĕĕ Иван Яковлев тăван ялĕнчи икĕ хутлă тĕп шкулта паян 14 ача çеç пĕлӳ илнĕ пирки вырăнти тӳресем иккĕмĕш хута пăсма шут тытнăĕ Çĕнĕ пĕлӳ çурчĕн тăкакĕсен пĕр пайне малашне хăйĕн çине ЧНК илесшĕнĕ Пурте кар тăрсан Кăнна Кушкинче çывăх вăхăтрах çивĕч ăслă ачасен Вĕренӳ центрĕ уçăлĕĕ Вĕсене чăваш чĕлхинеĔ халăх сăмахлăхнеĔ культуринеĔ литературинеĔ йăли-йĕркине вĕрентме ШупашкартанĔ МускавранĔ ытти хуласенчен паллă профессорсемĔ режиссерсемĔ артистсемĔ ăсчахсем килсе çӳрĕçĕ
Малалла уяв Теччĕ хулине куçрĕĕТеччĕ çĕрĕнче чăвашĔ тутарĔ мордваĔ вырăс халăхĕ-сен ывăл-хĕрĕ пĕр çемьери пек туслă килĕ-штерсе пурăнатьĕ Вĕсем хăнасене тăватă халăх юрри-ташшипеĔ çăкăр-тăварпа кĕтсе илчĕçĕ Теччĕ районĕн Культура çуртĕнче Аслă Вĕрентекенĕмĕр çуралнăранпа 170 çул çитнине паллă тунă май пурне те «ИĕЯĕ Яковлев еткерлĕхĕ – паянхи тĕнче пурлăхĕ» ăслăлăхпа практика конференцине хутшăнма йыхăрчĕçĕ Мероприятие Теччĕ район пуçлăхĕ Рамис Сафиуллов уçрĕĕ ЧНК президенчĕ Николай Угаслов паянхи кун чăваш халăхĕшĕн пысăк пĕлтерĕшлĕ пулнинеĔ ИĕЯĕ Яковлевăн ĕçĕ-хĕлĕн ят-сумĕ çулсем иртнĕ май ӳссех пынине палăртрĕĔ ĕçлĕ тĕлпулăва хутшăнакансене ăнăçлă вăй хума çĕкленӳллĕ кăмăл сунчĕĕ
Лев Кураков «ИĕЯĕ Яковлев – чăвашсен паллă педагогĕĔ çутта кăлараканĕ» темăпа тухса калаçрĕĕ Вăлах конференци ĕçне илсе йĕркелесе пычĕĕ
Конференцире сăмах калакансем татах пулчĕçĕ Вĕсен шутĕнче – Тутарстанри чăваш çыравçисен пĕрлĕхĕн ертӳçи Николай СорокинĔ ЧНК президиумĕн пайташĕ Михаил КрасновĔ ИĕЯĕ Яковлев ячĕллĕ ЧППУ доценчĕсем Тамара АртемьеваĔ Татьяна ОсокинаĔ «Тăван Атăл» журнал редакторĕ Лидия ФилипповаĔ «Чăвашкино» патшалăх студипе электродокументаци архивĕн пуçлăхĕ Олег ЦыпленковĔ Чăваш гуманитари институчĕн çамрăк ăсчахĕ Дмитрий Егоровĕ
Мĕнле тĕлпулу парнесĕрĔ Тав хучĕсемсĕр ирттĕрӲ Теччĕ районĕнчи чăвашсен наципе культура центрĕн пуçлăхне Володар Тимофеева яваплă ĕçне тӳрĕ кăмăлпа илсе пынине кура ЧНК Хисеп хучĕпе чысларĕçĕ Николай Угаслов районти чăваш библиотекисем валли парне – 100 пин тенкĕлĕх кĕнеке - илсе килнине пĕлтерчĕĕ
Уява Теччĕ районĕнчиĔ Чăваш Енри Çĕрпӳ районĕнчи («Ямаш») тата ытти пултарулăх ушкăнĕ-семĔ ЧНК хастарĕ Роза Степанова юрăç тата ытти артистсем савăнăçлă концертпа вĕçлерĕçĕ

5 апреля – 170 лет со дня рождения ИĕЯĕЯковлева

Дорогие земляки!
В 2018 году мы отмечаем знаменательное событие для чувашского народаĕ Исполняется 170 лет со дня рождения Ивана Яковлевича Яковлева – выдающегося чувашского деятеля культуры и просвещенияĔ педагогаĔ писателяĕ
Иван Яковлев внес особый вклад в просвещение народов РоссииĔ но особая его роль проявилась в образовании и духовно – нравственном воспитании чувашского народаĕ Он разработал методику обучения и способствовал открытию чувашских и других национальных школ в Поволжьеĕ В начале 70-х годов 19 века Яковлев на основе русской графики составил новый чувашский алфавитĔ издал буквариĔ учебникиĕ Его книги для чтения составлены на основе рассказов из народного быта и образцов устного народного творчестваĔ собирателем которого он былĕ Изданные им научно-популярные книги способствовали формированию чувашского литературного языка и становлению национальной литературыĔ а также сближению их с передовой русской культуройĕ Богатое наследие подвижнического труда Ивана Яковлевича стало достоянием современного цивилизованного мираĕ
В нашей области живут и трудятся бок о бок с другими народами более 100 тысяч чувашейĔ которые своим самоотверженным трудом приумножают славные традиции историиĔ культуры и наследия своего народаĔ проявляя себя в сфере экономики и промышленностиĔ в сельском хозяйстве и торговлеĔ в образовании и наукеĔ в медицинеĔ культуре и других сферах жизниĕ Более двух тысяч ульяновских ребят через уроки и факультативы изучают историюĔ культуру чувашского народа в 94 образовательных организацияхĕ Ежегодный чувашский праздник Акатуй отмечается с большим размахом и стал по-настоящему всенародно любимымĕ В Ульяновской области действуют 25 взрослых и детских творческих чувашских коллективовĔ которые радуют зрителей своими выступлениямиĕ Об успехах чувашского народа уже много лет рассказывают газета «Канаш» и телепрограмма «Еткер»ĕ Невозможно представить наш регион и без чувашского подворьяĕ Этот культурно-досуговый комплекс стал первым среди «Национальных деревень» в регионеĕ Таким образомĔ своим добрым примером чуваши дали старт этому проектуĕ Я рад видеть в вашем лице единомышленников и верных соратниковĕ В Ульяновской области хранителями славных традиций сына своего народа Ивана Яковлева являются представители чувашской национально-культур ной автономииĕ Они вносят большой вклад в сохранение традиций и обычаев родной культуры и языкаĕ Я убежденĔ что потомки Ивана Яковлевича Яковлева сохранят заветы великого чувашского просветителяĕ Будут передавать из поколения в поколение эти бесценные знания и его любовь к нашей РодинеĔ которую сам Иван Яковлевич завещал всем нам в словах, «Верьте в РоссиюĔ любите ееĔ и она будет вам матерью»ĕ
 
С праздникомĔ уважаемые земляки!

Текста малалла вулăр...

Тăван чĕлхесен кунне палăртрĕç

Нарăсăн 21-мĕшĕ – Пĕтĕм тĕнчери тăван чĕлхе кунĕ. Тĕнчере пурĕ миçе чĕлхе пурри пирки лингвистсем паян та пĕр шухăш патне çитеймен-ха. Пĕрисем Çĕр чăмăрĕ çинче 3 пине яхăн чĕлхе теççĕ, теприсем – 6 пин ытла. Иккĕмĕшсем пĕр чĕлхен темиçе диалектне шутлаççĕ иккен. Мĕнле пулсан та тĕнчере чĕлхе нумай.Унпа калаçакансемшĕн вăл тăван шутланать, çавăнпа та вĕсене упрамалла, аталантармалла.
Пĕтĕм тĕнчери тăван чĕлхе кунне Ульяновскри 21-мĕш шкул хăнана чĕнчĕ. Унта УОЧНКА председателĕн çумĕ В.Ф.Ромашкин, Ульяновскри вĕрентӳ управленийĕн тăван чĕлхе вĕрентӳçисен методика пĕрлĕхĕн ертӳçи Л.А.Васильева, мордвасен автономийĕн ĕçтăвком членĕ Н.В.Мелешина, ытти шкулсенчи вĕрентӳçĕсем килсе çитрĕç.
Ульяновскри 21-мĕш шкул чĕлхесене, Атăлçи тăрăхĕнчи халăхсен культурипе йăли-йĕркине вĕрентес ĕçри çитĕнĕвĕсемпе, ачасене полиэтника воспитанийĕ панипе палăрса тăрать.

Текста малалла вулăр...

Чăваш халăхĕ, сана пуç таятпăр!

Вырсарникун Димитровградри «Восход» Культура керменĕнче Аслă Патриархăмăр И.Я. Яковлев çуралнăранпа 170 çул çитнине халаланă Чăваш чĕлхипе культурин кунĕ иртрĕ.
 
Культура керменĕнче чăваш уявĕ пулни фойене кĕрсенех палăрчĕ. Мелекесс районĕнчи УОЧНКА уйрăмĕн председателĕ В.В.Киргизова тăрăшнипе кунта тĕрлĕ куравсем йĕркеленĕ – чăваш апат-çимĕçĕ икĕ сĕтел тулли, Димитровградри краеведени музейĕ пухăннисене чăваш пурнăçĕнчи хатĕр-хĕтĕрпе, савăт-савапа, тум-юмпа, истори литературипе паллаштарчĕ, вырăнти ал ăстисем хăйсен ĕçĕсен куравĕсене йĕркеленĕ, И.Я. Яковлев пурнăçĕнчи тĕп тапхăрĕсене кăтартакан ятарлă стенд хатĕрленĕ. Ал ĕçĕсен куравĕсене илсен аякранах Л.С. Вашоринан йывăçран мозаика мелĕпе пуçтарнă И.Я Яковлевăн портречĕ, тĕн сюжечĕ, çутçанталăк ӳкерчĕкĕсем çынсене хăй патне чĕнеççĕ.

Текста малалла вулăр...

Чăваш Енре – И.Я.Яковлев çулталăкĕ пулĕ

Кăçал чăвашлăх тĕнчи Иван Яковлевич Яковлевпа çыхăннă икĕ пысăк датăна паллă тăвать: Патриархăмăр çуралнăранпа 170 çул, Чĕмпĕр чăваш шкулне уçнăранпа 150 çул çитет.
Çакна кура Чăваш Республики 2018 çула чăвашсене çутта кăларакан Иван Яковлева халаллама йышăннă. Аса илтеретпĕр. И.Я. Яковлев 1848 çулхи ака уйăхĕн 25-мĕшĕнче хальхи Тутарстан Республикинчи Теччĕ районĕнчи Кăнна Кушки ялĕнче çуралнă.
Иван Яковлев чăвашсене кăна мар, Атăлçи тата Урал тăрăхĕнчи нумай халăха çутта кăларса вĕрентессишĕн чылай тăрăшнă, наци кадрĕсем хатĕрленĕ.
Аслă Патриархăмăрăн пултарулăх еткерне асра тытас тесе тата паллă датăна шута илсе ЧР культура министрĕ Константин Яковлев 2018 çул И.Я. Яковлев çулталăкĕ пулнине пĕлтерме хушу проектне хатĕрленĕ. Ăна Чăваш Республикин Элтеперĕ Михаил Игнатьев алă пусса çирĕплетнĕ.

Текста малалла вулăр...

Яковлев халалĕсене тĕпе хуратпар

Çĕнĕ Малăкла районĕнчи Упамсарти тĕп шкулта «Паянхи шкул аталанăвĕнче И.Я. Яковлев халалĕсене пурнăçа кĕртесси» темăпа семинар иртрĕ. Ăна чăваш халăхне çутта кăларнă Вĕрентекенĕмĕрĕн çуралнă кунне халалларăмăр.
Ун ĕçне районта чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен учительсем, кружоксемпе факультативсен ертӳçисем, ашшĕ-амăшĕ, шкул ачисем, район администрацийĕнчен килнĕ хăнасем хутшăнчĕç.
Мероприятие уçнă май УОЧНКАн Çĕнĕ Малăкла районĕнчи уйрăмĕн ертӳçи С.А. Сандрюков тăван чĕлхене пĕлнин уссипе кирлĕлĕхне палăртса хăварчĕ. «Анне чĕлхи - наци культурин тĕп палли», - терĕ Сергей Александрович.
Çĕнĕ Малăкла районĕнчи вĕренӳ управленийĕн пуçлăхĕ Н.И. Кудряшова хăйĕн калаçăвĕнче урок тулашĕнчи ĕç-хĕлте усă курмалли çĕнĕ меслетсемпе технологисем çинче чарăнса тăчĕ.

Текста малалла вулăр...

Атăлçи çеçкисем патĕнче – хăнара

Ачасен «Юность» лагерĕнче «Атăлçи халăхĕсен фестивалĕ» этнокультура смени иккĕмĕш çул иртет. Хальхинче унта облаçри тĕрлĕ районсенчен 116 ача: чăваш, тутар, мордва, вырăс пуçтарăннă. Тĕллевĕ – тăван халăх культурине тарăннăн тĕпчеме, пĕр-пĕринпе хутшăнма вĕренесси, тĕрлĕ тĕлпулусемпе куравсем, хăтлавсемпе ăмăртусем урлă паллашасси.
Фестиваль планне регионти массăллă информаци хатĕрĕсенче вăй хуракансемпе тĕлпулу йĕркелессине кĕртнĕ. «Канаш» хаçат редакцийĕ йыхрава хаваспах йышăнчĕ.
Çавра сĕтеле 29 чăваш ачи хутшăнчĕ. Шăп та шай çавăн чухлĕн килсе çитнĕ вĕсем Мелекесс районĕнчи лагере. Ытларахăшĕ Чăнлă район шкулĕсенчен, Чартаклă районĕнчи Петровскинчен, Димитровградран пурччĕ. Вĕсен хушшинче – чăваш ĕçĕнче палăрнă маттурсем, тăван чĕлхепе тата литературăпа иртнĕ тĕрлĕ шайлă олимпиада çĕнтерӳçисемпе мала тухнисем, пултарулăх фестивалĕсенче хăйсене кăтартма пултарнисем.

Текста малалла вулăр...

Яковлев ĕçĕн пĕлтерĕшĕ иксĕлми

Ульяновскри 17-мĕш наци вулавăшĕнче «Аслă Вĕрентекенĕмĕр тата чăваш халăхне çутта кăлараканĕ – Иван Яковлев» ятпа çавра сĕтел иртрĕ. Унта облаçри библиотекарьсем, чăваш чĕлхипе литературин вĕрентӳçисем, факультативсемпе кружоксем ертсе пыракансем, «Канаш» хаçат ĕçченĕсемпе УОЧНКА ĕçтăвкомĕн членĕсем, обществăлла пĕрлешӳсенче тăракансем хутшăнчĕç.
Мероприятие «Содружество» вулавăшри ятарлă пай ĕçченĕ Светлана Бахтинова уçрĕ.
Ульяновскри 55-мĕш вăтам шкулти «Нарспи» юрă ушкăнĕ (ертӳçи – чăваш чĕлхипе литература вĕрентӳçи С.А.Марышева) «Тăванлăх юррине» шăрантарчĕ.
УОЧНКА ертӳçи Олег Мустаев çавра сĕтеле хутшăннисене саламланă май Иван Яковлевăн чăвашлăх тĕнчинчи вырăнĕ çинчен каласа хăварчĕ. «Вышкайсăр пултаруллă Вĕрентекенĕмĕрĕн, халăхăмăра çырулăх парнеленĕ ăсчахăмăр ячĕ тĕнчипе палăрса тăрать.

Текста малалла вулăр...

ИВАН ЯКОВЛЕВ ЧĂВАШ ХАЛĂХНЕ ПАНĂ ХАЛАЛ

АШШИЙĔН, ЫВĂЛИЙĔН, СВЯТОЙ СЫВЛĂШИЙĔН ЯЧĔПЕ!
 
Эй, тусăмсем, хамăн тăван çыннăмсем, чăвашсем! Пуринчен малтан эпĕ сире чĕнсе калатăп. Манăн чунăм пĕрмаях сирĕншĕн çунатчĕ, халь те акă манăн мĕнпур шухăшăм сирĕн çийĕре куçрĕ. Юлашки тертĕме пуринчен маларах татах сире каласа хăварас тетĕп.
Турра ĕненсе пурăнасси калама çук пысăк япала – пуринчен ытла эсир çавна хытă тытса тăрăр. Ĕненӳ этеммĕн ăсне, кăмăлне çунатлăлантарса çăмăллатать, чун пурнăçне канăçлăх парать, лăплантарать* инкек-синкек, хуйхa-мĕн курнă вăхăтра чуна хăват парать* ĕçсем ăнса телейлĕ пурăннă чух ĕненӳ чуна тасатать, ăна çутатса тăрать. Турра ĕненсе пурăнсан, пурнăç хытти этемшĕн хăрушă мар* Ăна ĕненсе тăмасан, çĕр çинчи пирĕн пурнăç сивĕ пулать, тĕттĕм пулать. Тĕнчене пултарнă çӳлти Турра ĕненсе тăрăр.

Текста малалла вулăр...

Яковлев музейĕ – 25 çулта

2016 çулхи чӳк уйăхĕнче «Чĕмпĕр чăваш шкулĕ. И.Я. Яковлев хваттерĕ» музей уçăлнăранпа 25 çул çитет. И.Я. Яковлевăн ĕçĕ-хĕлĕпе, пурнăçĕпе паллаштаракан музей «Родина В.И. Ленина» музей-заповедник йышне кĕрет.
 
Иван Яковлевич Яковлев (1848 – 1930) – чăваш халăхне çутта кăлараканĕ, пултаруллă педагог, чăваш алфавитне çыраканĕ, пĕрремĕш букварь кăлараканĕ, халăх йăли-йĕркипе юрри-кĕ-ввине пуçтараканĕ, историкĕ, этнографĕ, чăваш чĕлхипе тухнă пĕрремĕш учебниксен авторĕ, вырăс произведенийĕ-сене чăвашла куçараканĕ. И.Я. Яковлев Чĕмпĕр чăваш шкулне – чăваш халăх историйĕнчи пĕрремĕш наци шкулне, халăха вĕрентекенсене хатĕрлекен заведение - йĕркелесе яраканĕ.
Чĕмпĕр чăваш шкулĕнче чăвашсем кăна мар, вырăссем, тутарсем, мордвасем, марисем пĕлӳ илнĕ. 1917 çул тĕлне ку вĕренӳ заведени 1200 учитель хатĕрлесе кăларнă.

Текста малалла вулăр...

Мускавра Яковлев палăкĕ çĕкленсе ларĕ

Этемлĕх историйĕнче вышкайсăр ĕçсем тунă улăпсене асăнасси – чĕррисемшĕн сăваплăран та сăваплă тивĕç.
Чăваш халăхне çутта кăларассишĕн пĕтĕм пурнăçне халалланă Аслă Вĕрентекенĕмĕре И.Я.Яковлева чысласа юлашки вунăçуллăхра икĕ палăк – Чĕмпĕрте тата Тутарстанри тăван ялĕнче – çĕкленĕ. Астăватăп-ха 2006 çулта юпа уйăхĕ-нче Чĕмпĕрти чи илемлĕ урамсенче пĕринче Патриарх палăкне чаплăн уçнине. Пĕтĕм чăваш тĕнчишĕн пысăк пулăмпа кĕрсе юлчĕ вăл. Çур ĕмĕр ытла ĕçлесе пурăннă хулара ĕмĕрлĕх канлĕх тупма ĕмĕтленнĕ Иван Яковлевич, анчах та шăпа ăна Раççейĕн тĕп хулине ачисемпе мăнукĕсем патне çул тытма пӳрнĕ. 1921 çулта яланлăхах сывпуллашнă вăл хăй чун панă сăпкапа – Чĕмпĕр чăваш шкулĕпе. Мускавра Аслă Вĕрентекенĕмĕр 9 çул пурăннă, ун патне нумай-нумай чăваш пырса çӳренĕ. 1930 çулхи юпан 23-мĕшĕнче ĕмĕрлĕхех куçне хупнă Иван Яковлевич.

Текста малалла вулăр...

Архивное наследие Ивана Яковлева

(Окончание. Начало в №№ 41-42.)
 
11. СЕМЬЯ
В книге есть такие строки: «В семейной жизни я был счастлив и в жене, и в детях моих».
Перед нами выписка из метрической книги Крестовоздвиженской церкви Императорского Казанского университета. В этом храме 26 сентября 1877 года состоялось бракосочетание 29-летнего инспектора чувашских школ Ивана Яковлевича Яковлева с 16-летней гимназисткой Екатериной Алексеевной Бобровниковой. Она с 10 лет осталась сиротой и воспитывалась в семье наставника Яковлева Николая Ивановича Ильминского. Он же стал од-ним из свидетелей со стороны невесты, на его квартире и свадьбу сыграли.
Одним из свидетелей со стороны жениха выступил тайный советник Пётр Дмитриевич Шестаков – тогдашний попечитель Казанского учебного округа.

Текста малалла вулăр...

Аохивное наследие Ивана Яковлева

(Продолжение. Начало в № 41.)
 
С переводами с русского на чувашский было сложнее. Первые попыт-ки, предпринятые Яковлевым ещё в гимназии, не удовлетворили его. Иван Яковлевич сокрушался: «…Из моих опытов ничего не выходило, тогда как кое-что удавалось при переводах с немецкого на русский, с русского на латинский».
Выручил советом выдающийся педагог и просветитель, профессор Казанского университета Николай Иванович Ильминский. Он на наглядных примерах объяснил своему любимому ученику: «Не надо при переводах руководствоваться буквальным переложением текста с одного языка на другой, из слова в слово. Надо схватить мысль и, выражая её, принимать в расчёт особенности, дух данного языка».
В переводческом деле Яковлев во главу угла ставил «христианско-культурное просвещение чувашского народа».

Текста малалла вулăр...

Библия и «Духовное завещание чувашскому народу» И.Я.Яковлева

Христиане называют Библию духовным хлебом. Библия дает духовную пищу: Слово Божье. И это очень верное сравнение. Многие поколения людей в самые тяжелые минуты обращались к Библии за помощью, ибо она открывает нам не только кто мы и для чего существуем, но и показывает, куда мы идем.
Жить на земле – значит строить свою жизнь на основах человеколюбия, упражняя в доброте свою душу и сердце. Христианская вера имеет глубокие корни на нашей Родине. Многие люди нашей страны были верующими, и это помогало им принести для отечества максимально большую пользу. Таким был чувашский просветитель, великий педагог и великий человек – И.Я.Яковлев.
Вся жизнь Яковлева была отдана честному служению своему народу, которому, как он считал, обязан своей жизнью (появившись на свет круглым сиротой, он не был брошен на произвол судьбы, был усыновлен благодаря добрым обычаям чувашского народа).

Текста малалла вулăр...

Кăнна Кушкинчи часавая сăваплатрĕç

Юпан 23-мĕшĕ – чăваш халăхĕшĕн паллă та хурлăхлă кун. Çак кĕрхи кун Мускавра 82 çулхи Патриархăмăр И.Я.Яковлев çут тĕнчерен уйрăлнă. Чăваш халăхне çутта кăлараканĕ çуралнă Тутарстанри Теччĕ районĕнчи Кăнна Кушки ялĕнче çак кун яланах хурлăхлă митинг иртет. Кăçал вара ялта урăх пулăм пулса иртрĕ, савăнтараканни. Авăн уйăхĕнче Кăнна Кушкинче Иван Яковлев çуралнă çурт вырăнĕнче çĕнĕ часавай тата ялтан тухнă паллă çынсене асăнса лартнă мемориал стели уçăлнăччĕ. Яковлева асăннă кун çак мемориал центрне сăваплатрĕç.
Ял варринче вырнаçнă асăну мемориалĕнче ялтан тухнă мухтавлă çынсен сăнĕсем вырăн тупнă: И.Я.Яковлев (чăваш халăхне çутта кăларакан), Александр Тимбай (поэт, прозаик, СССР Писательсен союзĕн членĕ), Алексей Рекеев (педагог, куçаруçă, тĕн çынни), Тиххăн Петĕркки (прозаик, драматург), Иоаким Максимов-Кошкинский (чăвашсен профессиллĕ театрне йĕркелесе яракан), Анна Казакова (ЧАССРăн тава тивĕçлĕ артисчĕ), Александр Алка (Чăваш халăх поэчĕ).

Текста малалла вулăр...

Тăвансене тĕл пулсан юрлассăм килет

Чăвашкассинче 31-мĕш хут Чăваш чĕлхи кунĕ иртрĕ (çав май халăх Ял кунне те уявларĕ). Хăнасем кӳршĕ ялсенчен, район центрĕнчен, Чĕмпĕртен килсе çитрĕç.
 
Чи малтан ачасем, çитĕннисем, сурпан сырнă хĕрарăмсем, çăпата сырнă арçынсем Культура çурчĕ умĕнчи çеремре картана тăрса вăйă каларĕç, юрăсем юрларĕç, такмак каласа ташларĕç. Халĕ шăпах ун вăхăчĕ – Мункун иртнĕ, Çимĕк çитмен-ха. Акă мĕнле савăнма пĕлнĕ-ха пирĕн несĕлсем! Кĕвĕ-çемĕ пĕтĕм ял çийĕн юхрĕ. Кунта Г.Г.Лисков çырса çĕнетнĕ «Çерем пусса вир акрăм» та, И.Я.Яковлевăн юратнă юрри те – "Çĕмĕрт çеçки çурăлсен" – янăрарĕç.
Малалла уяв Культура çуртĕнче тăсăлчĕ. Хисеплĕ хăнасене — район пуçлăхне Х.В. Рамазанова, унăн çумне А.А.Узикова, Анатолий Юман поэта тата УОЧНКА председательне В.И.Сваева чăваш пикисем çăкăр-тăварпа тата кăпăклă сăрапа кĕтсе илчĕç.

Текста малалла вулăр...

ИВАН ЯКОВЛЕВ – ЧĂВАШ ХАЛĂХ АПОСТОЛĔ

Çу уйăхĕн 15-мĕшĕнче область епархийĕ тата УОЧНКА пуçарăвĕпе Таса Сывлăш Апостолсем çине аннă ячĕллĕ чиркӳре пысăк мероприяти пулчĕ: И.Я.Яковлева асăнса кĕлĕ ирттерчĕç, Патриархăмăрăн палăкĕ умне чĕрĕ чечексем хучĕç, И.Я. Яковлев музейĕнче конференци иртрĕ.
Мероприятие Самар облаçĕнчи Клевлĕ (Клявлино) ял чиркĕвĕн настоятелĕ Николай атте; И.Н. Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университечĕ çумĕнчи И.Я. Яковлев ячĕллĕ ăслăлăхпа тĕпчев институчĕн сотрудникĕ, Пĕтĕм тĕнчери халăхсене пĕрлештерекен тĕн академийĕн академикĕ, «Россия Православная» обществăлла юхăмĕн Тĕп Канашĕн членĕ В.А. Смирнов; Ульяновскри чиркӳсен благочиннăйĕ Алипий игумен; Чăнлă районĕнчи Кивĕ Улхаш чиркӳ настоятелĕ Сергий атте; Мелекесс районĕнчи Çĕнĕ Майнăри чиркӳ настоятелĕ Александр атте; Чартаклă районĕнчи Хĕрлĕ Яр чиркĕвĕн настоятелĕ Андрей атте килсе çитнĕччĕ.

Текста малалла вулăр...


■ Страницăсем: [1], 2, 3.